Pencak Silat
Opbouw tekst:
- Pencak Silat algemene informatie
- Ontstaan en Mythes
- Cimandé
- Opbouw
- Wapens
- Geestelijke Training
- Innerlijke Kracht
Pencak Silat algemene informatie
De nationale Verdedigingskunst van Indonesië is Pencak Silat.
Pencak Silat wordt in Indonesië niet alleen gezien als een wijze
van zelfverdediging maar vooral als een levenswijze waarbij het karakter
van de beoefenaar gevormd wordt.
Pencak Silat wordt beschouwd als een Pusaka dat wil zeggen een heilige
voorouderlijke erfenis. Een modern Indonesisch woordenboek definieert
Pencak als, een systeem van zelfverdediging en Silat als, afweren.
Bij de experts van de Pencak Silat kan men een toepasselijker en juistere definitie vinden namenlijk;
Pencak : Gereguleerde bewegingen in bepaalde
variaties en combinaties op een vloeiende, bijna sierlijke wijze uitgevoerd.
Silat : Het gevecht met de toepassing van Pencak.
Ook wel ‘vechten'genaamd.
Pencak Silat betekent letterlijk ‘vernuftig vechten'.
De mening dat Pencak Silat een dans vorm is, is volkomen onjuist. Deze gedachte wordt waarschijnlijk veroorzaakt door het feit dat het erg sierlijk kan overkomen, dit komt door de kembangan dit is (verbloeming) van de technieken. Dit werd zowel uitgevoerd als zijnde een krijgsdans waarin de technieken zijn vermengd met dans. In de koloniale tijd mocht het Pencak Silat niet zomaar worden beoefend en werd dit om het toch te kunnen trainen verbloemd.
Er bestaan ongeveer 150 originele Pencak Silat stijlen, vandaag de dag zijn dat er veel meer.
Hieronder staan diverse stijlen afkomstig uit verschillende streken en plaatsen uit Indonesië:
“Pamor Badai - Silat Bawean - Mande Muda - Panglipur - - Bhaktih Negara - Cikalong - Cimandé - Cingkrik - Cipecut - Mustika Kwitang - Perisai Diri - Minang - Pukulan Madura - Serak - Setia Hati - Tapak Suci”.
Javaanse Pencak Silat systemen zoals Cimandé maken over het algemeen
een evenwichtig gebruik van het lichaam, al geven de meeste gevechtshoudingen
de indruk dat de vechters liever hand- en armtechnieken gebruiken, omdat
zij die houdingen kiezen waaruit deze technieken direct kunnen worden
toegepast. De houdingen van de stijlen variëren van rechtopstaand
tot laagkruipend.
Javaanse vechters maken met evenveel gemak gebruik van de open hand als van de vuist. Naast de gebruikelijke sla en steek technieken zijn ze ook in staat tot grepen die op zeer korte afstand worden gebruikt. Javaans Pencak Silat beoefenaars zijn uiterst soepel en plooibaar. Dit is nodig voor een optimaal gebruik van alle gevechtstechnieken.
De beoefenaar wordt getraind om op ieder moment gereed te zijn om een aanval af te slaan. Zijn lichaam moet flexibel genoeg zijn voor een ogenblikkelijk antwoord. Lage houdingen en bewegingen eisen van de student zowel kracht als flexibiliteit in benen en heupen.
Het ontstaan van Pencak Silat en de mythes
Er bestaan verschillende mythes omtrendt het ontstaan van Pencak Silat, van elk verhaal bestaat er wel een ander soort variatie.
De eerste mythe omschrijft het ontstaan door de interactie tussen mensen en de natuur, door het observeren van de bewegingen van dieren of natuurlijke elementen. Een aantal voorbeelden hiervan zijn o.a gevechten van tijgers, apen, adelaars en andere dieren, ook de golven van een rivier en wind heeft de mens gebruikt en toegevoegd aan de bestaande vechtsystemen die er al waren.
De tweede mythe is dat van de mens en de bovennatuurlijke wereld. Door middel van goddelijke inspiratie verkregen door gebed en meditatie, inzichten, dromen en visioenen van voorouderlijke geesten of van ander soort types van de lagere soort natuurgeesten.
De derde mythe gaat over kloostermonniken die in Azië en Indonesië bepaalde gevechtsvormen doorgaven aan mensen.
De vierde mythe gaat over een vrouw die rijst ging wassen bij de rivier, (dit verhaal heeft verschillende variaties), daar aangekomen hoorde zij een luid geschreeuw, toen zij ging kijken wat er aan de hand was zag ze dat een tijger onder een boom stond, in de boom zaten apen, 1 van de apen viel naar beneden en direct sprong de tijger naar de aap maar deze ontweek de tijger en beet hem in zijn buik. Elke keer dat de tijger de aap wilde pakken was hij te laat omdat de aap hem constant snel ontweek en wegsprong. De vrouw was zo geobsedeerd van dit gvecht dat zij helemaal de tijd vergeten was.
Toen ze thuis aankwam zag ze dat haar man kwaad was omdat ze zolang weg gebleven was. Toen hij haar een klap wilde geven ontweek zij de aanval van haar man zoals ze die had gezien bij het gevecht tussen de 2 dieren, elke keer dat hij haar wilde raken ontweek ze de aanval van haar man zoals zij dit had gezien bij de aap. Toen hij uiteindelijk moe was geworden vroeg hij haar waar zij dit had geleerd, de vrouw legde hem uit wat zij had gezien, waarna de man haar vroeg om hem dit leren.
Ongetwijfeld zullen vechtkunsten in Azië elkaar hebben beinvloed waardoor bepaalde systemen uiteindelijk zijn ontstaan..
Uitleg over Cimandé, Artikel vertaald uit het engels.
Bron: Gema Pencak Silat Vol. 3, no. 1:18-19
De grondlegger van Silat Cimandé, Pak Kahir, werd rond 1760 bekend als
een gevreesd en gerespecteerd pendekar, na hij zijn mem'po Cimandé jurus
introduceerde bij zijn leerlingen. Het waren dezelfde leerlingen die later
de gevechtskunst verspreidde naar andere gebieden zoals Batavia, Berkasi,
Cikampek, Cianjur, Bandung, Tasik Malaya, Garut, Sumendang, Ciamis, Kuningan
en Cirebon.
Pak Kahir reisde regelmatig ver van zijn huis in Bogor. Het was tijdens
deze ritjes dat hij vaak werd overvallen door bandieten en dieven. Dankzij
zijn gevechtskunsten konden ze hem nooit bestelen of kwaad doen.
Tijdens zijn vele reizen naar de kosmopolitische havenstad van Batavia
ontmoette hij en raakte bevriend met Minangkabau en Chinese vechters en
pendekars die daar verbleven. Hij gebruikte de kans om kennis te ruilen
evenals zijn vaardigheden te testen tegen die van hun. Deze interactie
met vechters van andere culturen stond hem toe om de doeltreffendheid
van zijn stijl te meten.
Tijdens een bezoek aan Cianjur, ontmoette hij Raden Adipati Wiratanudatar
(1776-1813) Zesde Regeerder/leider van Cianjur. Niet lang na de samenkomst,
besliste Pak Kahir naar Cianjur te verhuizen, waar hij zijn huis in het
dorp van Kamurang inrichtte.
Toen de regeerder te weten kwam dat Kahir een krijgskunsten deskundige
was verzocht hij hem om zijn familie te onderwijzen. Om de gevechtskunsten
van Kahir te bewijzen aan het publiek, organiseerde hij een gevecht tegen
een Chinese deskundige van Macao Kuntao. De strijd werd gehouden op het
dorpsplein in Cianjur en werd gewonnen door Pak Kahir. Zijn overwinning
op de Kuntao vechter maakte hem rond het gebied van Cianjur populairder.
In 1815 verhuisde Kahir samen met zijn vijf zonen Endut, Ocod, Otang, Komar en Oyot, terug naar Bogor. De vijf zonen van Kahir zouden later de stijl Cimandé door Tanah Pasundan (Sundanees hartland) uitspreiden. Tegelijkertijd zetten één van zijn studenten genaamd 'Ace' de bekendheid van Cimandé in en rond het gebied Bogor voort. De nakomelingen van Ace die vandaag de dag nog steeds in Tarikolot wonen zijn bekend als de oudsten van een populair cimande systeem dat bekend staat als Cimandé Tarikolot Kebun Jeruk Hilir.
Het begin van de 19e eeuw waren de beste jaren voor Cimandé. Het werd de populairste stijl van pencak silat in West Java. Zo veel zelfs, dat de kleding die werd gedragen door Pak Kahir officieel geaccepteerde kostuums werden in pencak silat tot vandaag de dag.
Pak Kahir overleed in 1825. Zijn gevechtskunst is goed blijven ontvangen door de West Javaanse gemeenschap. In sommige gevallen, is de basis van zijn leer verder ontwikkeld door leerlingen zoals Sera' en Haji Abdul Rosid. Haji Abdul Rosid heeft bij het creeëren van zijn eigen stijl 'Ciwaringin', verscheidene Cimandé jurussen gebruikt en aangepast. Maar deze veranderingen verschillen niet veel van de originele mem'po Cimandé bewegingen.
Vandaag de dag wordt Cimandé in alle hoeken van de wereld beoefend in één of andere stijl. Doordat Pak Kahir geen documentatie heeft achtergelaten van zijn technieken zijn er nu veel verschillende Cimandé groeperingen. Ook het gemis van een officiele Cimandé organisatie heeft ervoor gezorgd dat er veel verschillende groepen zijn ontstaan die elkaar niet eens meer herkennen. Zonder de standaardisatie van de stijl, zijn de doorgave van de leer en de geschiedenis afhankelijk van verbale overdrage.
Het trainen verschilt per stijl maar komt ongeveer hier op neer:
De Jurus : Zij vormen de basis
van de Pencak Silat. Het zijn de anatomische wapens en technieken die
bij de aanval en verdediging worden gebruikt.
De Langka : Zij zijn de uitgebreide bewegingen
met toepassing van de Jurus. Hierbij moet je denken aan de houdingen,
de loopvormen/richtingen het voetenwerk en technieken. Er is een grote
verscheidenheid aan technieken en vormen en het kan in alle richtingen
uitgevoerd worden, vergelijkbaar met kata's ofwel "gevecht tegen meerdere
denkbeeldige tegenstanders".
De Sambut : Oefeningen tegen
een of meerdere tegenstanders. Ongewapend of gewapend.
De Senjata : Hier leert de student omgaan met
wapens waaronder Pisau, Golok, verschillende maten stokken, Trisula en
allerlei andere voorwerpen die in nood dienst kunnen doen als
wapen.
De Ilmu's : Zoals, Tenaga dalam, Kebatinan, Kebal (het trainen van de innerlijke kracht en het onkwetsbaar maken van een bepaalde plek of plaat(sen) in het lichaam).
Deze kwaliteiten zijn alleen te verkrijgen door Pencak Silat als levenswijze
te aanvaarden, men moet leren wat de lichaamlijke en geestelijke zwakheden
zijn bij zichzelf en deze zien te overwinnen. Experts kunnen de aard en
instelling van de student bepalen door naar zijn manier van trainen te
kijken.
Bij verschillende Pencak Silat stijlen wordt een uitgebreid arsenaal
van wapens gebruikt.
Een aantal van deze vele wapens die gebruikt worden zijn: Arit, Pisau,
Golok, Trisula, Cabang, Galang, Toya, Pedang, Kelewang, Kujang, Parang,
Tombak, Tjaluk, Tongkat.
Vaardigheid met deze wapens wordt gemakkelijk verworven, door de langdurige correcte beoefening van ongewapende technieken. Hierdoor zijn alle bewegingen en technieken met een kleine inspanning ook geschikt te maken om te kunnen vechten met wapens. Deze overgang van het ongewapend naar gewapend trainen stelt de leerling in staat dat als hij zijn wapen verliest of als hij word aangevallen met wapens zichzelf toch kan verdedigen en kan doorvechten.
In het Pencak Silat worden de gewapende oefeningen alleen, of tegenover elkaar getraind. Het is belangrijk dat de basisbewegingen van de ongewapende oefeningen goed zijn alvorens men met wapens mag trainen. Vergevorderde studenten kunnen het ongewapend ook opnemen tegen gewapende tegenstanders. Hoe een persoon uit een gevecht met een gewapende tegenstander te voorschijn komt is volledig afhankelijk van zijn bekwaamheid in het ongewapende gevecht.
Pencak Silat bestaat voornamelijk uit twee belangrijke elementen:
1) de lichamelijke training (fysiek), dit houdt in; de technieken zoals loopvormen, wapens, trap- en stootoefeningen en het sparren.
2) geestelijke training (mentaal), dit houdt in; de ademhalingsleer, visualisatie, meditatie en de innerlijke training zoals de Ilmu kebatinan (innerlijk wetenschap ook wel zielen kennis genoemd) en Ilmu kebal (onkwetsbaar) denk dan aan bijvoorbeeld; speerpunt op de keel, ijzeren vijlen doorslaan met de ellepijp, enz.
Je kunt je innerlijke kracht sturen naar een bepaalde plek in het lichaam wat op dat moment onkwetsbaar wordt, dit kan zijn naar de armen, de keel, benen buik en meer. Dit kan ontwikkeld worden op verschillende soorten manieren.
Mystieke stromingen, worden ook wel aliran kebatinan (aliran = stroming, kebatinan = mystiek, wetenschap) batin = ziel of kepercayaan (= geloof) en ilmu kejawen genoemd.
Kejawen is de Javaanse mystieke leer die gebasseerd is op een animistische levensovertuiging. Dit houdt in, geesten en voorouderverering, het geloof in het bestaan van individuele geesten die in natuurlijke voorwerpen wonen zoals in stenen, bomen, metalen, water, rotsen, en andere voorwerpen. Elk natuurlijk voorwerp heeft een geest of levenskracht. Mensen die bezig zijn met het animisme geloven dat door middel van oefeningen en rituelen zij kunnen bepalen wat er zal gaan gebeuren, ook kunnen zij met deze krachten diverse dingen voor elkaar krijgen zowel goed als slecht. Eénheid staat centraal in de gedachte, men moet in balans zijn met zijn omgeving en de natuurkrachten, wat ook belangrijk is, respect voor de natuur en alles wat leeft. Vaak worden er offers gegeven aan goden om deze gunstig te stemmen voor b.v goede oogst, reizen, geluk enz. In de Pencak Silat wereld bestaan er ook mensen die dit aanhangen en bezig zijn met voorouderverering en het oproepen van overleden Guru's en Embah's. Zo zijn er elk jaar met de mulut mensen die mediteren en vasten bij het graf van Embah Kair in Indonesië. En bezoeken zij ook andere grafen van bekende leraren om aldaar te mediteren en vasten.
Innerlijke kracht vind je in verschillende benamingen terug afhankelijk van het land en vechtsport, in principe wordt er hetzelfde mee bedoeld.
Ik noem een paar voorbeelden op vanuit diverse landen:
- Voor de Chinese vechtkunsten zoals Kung Fu, Wushu – Chi (Taoïsme)
- Voor de Japanse vechtkunsten zoals Aikido, Shorinji Kempo - Ki (Boeddhisme)
- Voor de Indiase vechtkunsten kalaripayit maar ook Yoga - Prana (Hindoeïsme)
- Voor de Indonesische vechtkunsten Pencak Silat – Ilmu sehat, Tenaga dalam en/of Ilmu Jasmani / Rokhani
Er zijn scholen die zich hier specifiek mee bezig houden in de pure vorm dus niet direct gericht op het vechten maar op gezondheid en innerlijke krachtvergroting.
Eén van de bekende soorten is b.v. Satria Nusantara, wat betekent: Satria is afgeleid van de woorden 'sat' en 'tri daya'. 'Sat' (= zes) slaat op de zes zintuigen die we door beoefening met deze sport optimaal kunnen ontwikkelen, 'tri daya' betekent drie krachten waarmee de drie basiselementen bedoeld worden waarmee we dit kunnen realiseren namelijk; concentratie, ademhalingstechniek en bewegingspatronen .
Deze technieken worden ook op een soortgelijke manier beoefend in het Pencak Silat om je innerlijke kracht te vergroten. Voor het gemak noem ik het hieronder even Chi omdat dit vrij algemeen is en bekend in de volksmond.
Wat er vaak wordt beweerd door guru's (meesters) is dat je Pencak Silat in zijn volledigheid niet kunt leren zonder beide aspecten te beoefenen. Met andere woorden om Pencak Silat te leren dient de leerling zich dus te trainen in het fysieke (lichamelijk) en mentale (geestelijke).
Nu ligt het er helemaal aan hoe je dit benaderd en wat je wilt beoefenen, als men fysiek traint dan wordt automatisch ook een gedeelte van het mentale getraind zonder dat je je bezig hoeft te houden met mystieke oefeningen.
Wat ik bedoel met het versterken van je mentale gesteldheid, is dat je je wilskracht kan vergroten en je mentaliteit en karakter kunt vormen, d.m.v. je eigen grens te verleggen en elke keer een stap verder proberen te gaan dan voorheen.
Daarnaast wordt je bloedsomloop verbeterd, conditie en longcapaciteit vergroot, dit ten goede van de algehele gezondheid.
Zoals ik al aangaf ligt de nadruk bij ons in de lessen niet zozeer op het spirituele maar op het fysieke gedeelte van de Pencak Silat.
Er zijn diverse manieren om je innerlijke krachten te versterken, te leren sturen en te gebruiken. De meeste oefeningen worden beoefend door middel van ademhaling, beweging en meditatie. Dit is een onderdeel van Sambaran Silat als men bij een bepaalde graduatie komt.
Vaak wordt er gesproken over geheime technieken enz maar laat ik voorop stellen dat er geen geheimen zijn om je geestelijke kracht te ontwikkelen en te versterken!